Een schuit (vaartuig) kan zijn:

1. een meestal flinke boot, welke als zelfstandig beroepsvaartuig gebruikt wordt. Bijvoorbeeld een veerschuit.
2. min of meer een lekenterm voor diverse kleine, meestal vrij lage, scheepjes.
3. minachtende benaming voor een willekeurig schip.
4. 13-17de eeuws scheepstype. Verwant aan de Zeeuwse poon echter met een vrij recht middenschip. Voorzien van een statie. Meestal geen roef, maar een flink paviljoen. De kleinsten waren ca. 30, de groten ca. 180 ton. Indien voorzien van een gaffelzeil, gaffelschuit genoemd. Verder kent men onder meer: de Steenschuit, de Zuid-Hollandse schuit en de Brabantse schuit.
5. voluit een ronde schuit genoemd: scheepstype van rond 1600. Plusminus 25 ton groot.
6. mogelijk 19de eeuws Belgisch scheepstype, nog geen betrouwbare vermeldingen gevonden.
7. verkorting van dekschuit, zolderschuit, baggerschuit, enz.
8. onbepaalde hoeveelheid; de inhoud van een schuit.

Een schuit is per definitie een open vaartuig (zonder vaste dekken, gangboorden of opbouwen).

Dat jaagschuiten (trekschuit, pakschuit) en dekschuiten, toch schuiten genoemd worden komt, omdat zij voortgekomen zijn uit normale, dus open, schuiten.

Een schuit met vaste dekken, eventueel gangboorden en een kleine opbouw werd vroeger door schippers soms een schipschuit genoemd. Een, meestal klein, vrachtscheepje dat grotendeels open was; een schuiteschip.

In sommige gebieden is een schuit bijna altijd van een bepaald scheepstype, bijv. in Friesland; een Friese praam. In die gebieden (en soms ook daar buiten) is de naam van het scheepstype (praam in dit geval) min of meer synoniem met schuit en omgekeerd. Andere scheepstypes die als schuit voor komen zijn onder meer: de Snik, de Bok en de Schouw.

Schuiten werden voor diverse doeleinden gebruikt; voor het vervoer van lading of vee, voor passagiers vervoer en voor de visserij. De meeste schuiten werden geboomd, gewogen of gejaagd. In zeer waterrijke gebieden waren schuiten soms voorzien van een (eenvoudige) tuigage. Het verschil tussen de kleine schuiten en een boot zit hem alleen in het gebruik. Het verschil tussen grote schuiten en kleine (open) scheepjes zit hem vaak meer in het scheepstype en of er aan boord een ruimte is, die voor kortere of langere tijd voor bewoning gebruikt kan worden.

Tot het begin van de twintigste eeuw was de rol van de schuit een zeer belangrijke. Ze verzorgden het vervoer over die wateren, die voor de gewone binnenvaartschepen niet of moeilijk bevaarbaar waren. Met de opkomst van het wegverkeer komt er langzamer hand een einde aan het gebruik van schuiten, al varen er heden tendage hier en daar nog steeds schuiten rond.